Yves Leterme

Europees Commissaris Neelie Kroes was in de vorige legislatuur bevoegd voor Mededinging en dus verantwoordelijk voor het dossier van de staatssteun aan Dexia en voor de goedkeuring ervan door de Europese Commissie. Dat ze nu weigert in de bijzondere Kamercommissie Dexia te getuigen, is een zoveelste blamage voor deze commissie en voor de parlementaire controlefunctie. En toch, toch kan ik haar beslissing begrijpen.

Iemand vroeg het gisteren aan op Stubru, en inderdaad, toepasselijker kon het niet: Hey Yves Leterme. Een fijn nummertje dat je hier kan beluisteren. De tekst vind je hier.

Een fijn lied met heel veel waarheid over de persoon die de politiek de voorbije jaren domineerde, met deze week een bijzonder dramatisch hoogtepunt: Yves Leterme. De man die voor kort, als leider van de Vlaamse regering, op handen gedragen en geroemd werd, in verkiezingstijd massaal gesteund werd, wordt nu massaal uitgespuwd door velen, buiten maar ook binnen zijn partij. Pijnlijk, heel pijnlijk. Zoals Yab zegt: dat doet wellicht iets met een mens, en nog geen klein beetje. Gebroken.

Maar laat ons eerlijk zijn: hij heeft het voor een groot deel aan zichzelf te danken. Zijn onhandigheid was één punt. Maar fouten maken is op zich zo geen groot probleem, daaruit leert een mens. Die fouten niet kunnen/willen toegeven en blijven volharden in de boosheid, dat is een veel groter probleem. Tot drie keer toe je ontslag indienen, en toch terugkomen. En misschien nu zelfs een vierde keer dit spelletje proberen, nee, sorry, dat is er zo zwaar over. Eveneens onaanvaardbaar zijn zijn steevaste pogingen om de schuld in andermans schoenen te schuiven (of minstens hen de kastanjes uit het vuur te laten halen), niet in het minst zijn dichtste naasten die hiervoor opgeofferd werden.

Is het alleen zijn schuld? Nee, uiteraard niet. Maar als regeringsleider ben je wel het boegbeeld, heb je de eindverantwoordelijkheid, moet je krachtdadig kunnen optreden en respect afdwingen, binnen en buiten de regering. En dat is niet gelukt. En dat kon ook gewoon niet lukken. 800.000 stemmen maakten hem meteen tot de te kloppen man. Operatie "beschadiging Leterme" heeft heel veel rake schoten opgeleverd. De blik waarmee Herman De Croo voor de camera's de brief van Londers voorlas, sprak hierin boekdelen en deed me terugdenken aan die van de Amerikaanse bevelhebber in Irak die nu drie jaar geleden met de gevleugelde woorden "ladies and gentlemen, we've got him" de arrestatie van Saddam Hussein mocht bekendmaken. Leterme had meer te vrezen van zijn coalitiepartners dan van de verzamelde oppositie, hoewel die laatste argumenten genoeg had om het beleid tot op de grond af te breken. De ene partij slaagde daar al beter in dan de andere.

Stel je echter eens voor hoe het voorbije jaar er zou uitgezien hebben mocht Leterme in september 2007, na zijn eerste formatiepoging met de lange onderhandelingen in Hertoginnendal, de handdoek in de ring gegooid hebben op basis van de vaststelling dat het belangrijkste programmapunt van het kartel, de grondige staatshervorming, niet gegund wordt door de gesprekspartners. Laat een ander het maar eens proberen en voor het hoogste schavotje gaan. Alles kon er helemaal anders uitgezien hebben, voor dit land, en voor de persoon Leterme en zijn partij/kartel. Helaas maakte hij andere keuzes, en bleef hij nukkig verdergaan met zijn wil dit zieke land koste wat het kost te leiden. Zijn vastberadenheid en werkkracht verdienen respect. Maar eens gaat dit te ver, en wordt het vastklampen aan de macht, lafheid en stuurloosheid. Tot op het laatste moment, zelfs na het nekschot van Londers, vragend naar bevestiging, blijven doorgaan. Je kan het vergelijken met de orkestleider van de Titanic. Keeping up appearances. Tot iemand nuchter genoeg was om de stekker eruit te trekken.

Mijn respect trouwens voor die man, Jo Vandeurzen. Een goed vakminister en integer politicus die steevast de partij en het kartel (en zelfs het algemeen belang) liet voorgaan op zijn eigen positie. Yves Desmet kon het niet beter verwoorden in De Morgen:

Dit is het einde van Jo Vandeurzen, een eervol en integer man die niet in de onwettelijkheid is gegaan, maar, in een verkeerde inschatting van het belang van de Fortiszaak, beter andere instructies had gegeven aan zijn procureur bij het hof van beroep. Hij had ook het inzicht dat hij na dit verslag niet langer kon functioneren en hield onmiddellijk de eer aan zichzelf. Dat siert hem en ook al zal hij nu even door de woestijn moeten, niets staat zijn terugkeer in de weg, zodra hij door de kiezer opnieuw gemandateerd wordt.

Hopelijk komen er in juni 2009 ook federale verkiezingen. Want ook zonder Leterme kan er nauwelijks van een doortastende, laat staan samenhangende, regering gesproken worden. Iedereen probeerde iedereen te nekken. En dan zwijg ik nog over de noord-zuid tegenstellingen die in elk dossier aan bod kwamen, niet alleen in de communautaire. Koekelberg, de populieren van het VIB, de begroting, buitenlandbeleid, asielbeleid, werk, het loonakkoord,... Was er één dossier waarin geen communautaire tweespalt zat? Institutioneel en budgettair moet er dringend orde op zaken gesteld worden of we stevenen af op een collectieve verarming waar we allemaal (en niet in het minst de toekomstige ouderen) de rekening voor betalen. Beiden hangen echter onlosmakelijk aan elkaar vast: zonder het ene lukt het andere niet. Uitkuisen die handel! Op naar een politiek waarin keuzes kunnen gemaakt worden!

Beste Paul, pas op met het Fortis-dossier. Zinkende schepen kunnen je meezuigen.

Dat schreef Pim Vanwalleghem, adviseur op het kabinet-Leterme, aan parketsubstituut Paul Dhaeyer, enkele dagen voor die advies uitbracht op het proces-Fortis.

Elk zinnig mens denkt nu "hij hangt".

Helaas, ik vrees ervoor. Deze regering Leterme Un heeft al meermaals aan een zijden draadje gehangen, en toch blijft die maar doorgaan. De (Vlaamse) coalitiepartijen zijn tot elkaar veroordeeld, wetende dat bij verkiezingen de afstraffing een feit zal zijn. De lijst is lang, dit is de schaamte ver voorbij. Het is al vele malen herhaald, maar wie gelooft die mensen nog?

De favoriete persoonlijkheid volgens De Redactie:

De Vlaamse top 5

1. Yves Leterme
2. Tia Hellebaut
3. Kim Gevaert
4. Guy Verhofstadt
5. Helmut Lotti

De Waalse top 5

1. Koning Albert II
2. Justine Henin
3. Salvatore Adamo
4. Benoît Poelvoorde
5. Axelle Red

De Brusselse top 5

1. Koning Albert II
2. Salvatore Adamo
3. Benoît Poelvoorde
4. Justine Henin
5. Elio Di Rupo

Zoek de gelijkenissen/raakpunten/doorsnedes in de drie lijstjes...

Dit doet me zo hard denken aan die hilarische verkiezing van De Grootste Belg destijds, waar we met twee Grootste Belgen eindigden :-D

Jules Destrée was een heel intelligent man! Zijn vaststellingen gelden vandaag nog steeds, zijn "verwijten" en "voorgestelde oplossingen" uiteraard niet.

Ik denk dat een aantal gekende uitspraken bij sommige mensen wel eens keihard in het gezicht zou kunnen teruggeslagen worden...

Ik zal maar zwijgen over de communautaire dialoog ook zeker?

De Standaard belicht vandaag uitgebreid de rol van Vlaams minister-president Kris Peeters in de hele zaak rond de kartelbreuk. Wat opvalt zijn de besluiteloosheid van Leterme en de keuze van Peeters om korte metten te maken met het kartel:

'Als ik nu een tweede keer mijn ontslag moet aanbieden, verspeel ik alles. Dan krijgen jullie mij niet meer op een lijst'.

Bronnen binnen CD&V zijn stellig over wat de premier zondagnamiddag op een cruciale vergadering van de G4 verklaarde.

Even stellig een andere bron: zondagvoormiddag, terwijl het N-VA-congres de handdoek wierp, dacht de premier aan ontslag. Een korte rit naar de koning en zijn kartel zou standhouden.

(bron)

En nog:

Hij liet Bourgeois vrijdag op de Vlaamse ministerraad al voelen dat het menens was, door hem gewoon het woord niet te laten nemen. Maandag was de vernedering voor de N-VA compleet. Peeters liet zijn N-VA-partner niets weten over mogelijke Franstalige garanties, negeerde Bourgeois en liet hem zelfs niet weten dat de ministerraad een half uur verlaat was. Bourgeois stond voor een gesloten deur. Als die even later niet akkoord ging met de mondelinge garanties waar Peeters mee zwaaide, deed de minister-president wat Leterme nooit kon: de N-VA de uitgang wijzen.

(...)

Vorige week nog opperde Peeters om de federale regering eventueel te laten vallen over de affaire-Koekelberg, om zo een uitweg te forceren. Maar Leterme gaf aan door te gaan. Toen de premier dit weekend weer aan het twijfelen sloeg, zette Peeters door.

Een pak CD&V'ers ziet in de Vlaamse minister-president nu de boeman die het kartel heeft doen opblazen, een optie die eigenlijk nooit genomen was door zijn partij.

(bron)

En dan weten dat heel die forcing gebaseerd is op de zogenaamde bijkomende garanties die Peeters kreeg van de Franstaligen. Op gebakken lucht dus.

Het kan nog zwaar worden voor sommigen, zaterdag, op het CD&V-congres.

Alle schijnwerpers zijn nu gericht op CD&V. Van N-VA was reeds sinds vrijdag geweten dat we op zondag zouden zeggen dat het genoeg geweest is voor ons. Maar blijkbaar had CD&V niet meteen een passend antwoord klaar, redelijk onvoorbereid blijkbaar.

Leterme is een doorzetter, hij wil absoluut iets in beweging krijgen. Dat heeft hij tot drie keer toe opnieuw geprobeerd, zelfs na een ontslag dat niet aanvaard werd. Ook nu wil hij doorzetten met zijn kwakkelregering die met haken en ogen aan elkaar hangt, en waarin hij de speelbal van de liberalen en Franstaligen dreigt te worden. Nee, deze poppenkast verderzetten, lijkt mij niet echt de beste keuze geweest te zijn van onze (voormalige) kartelpartner. Ik vraag me dan ook af wat de achterban ervan vindt. Ik citeerde reeds Bert De Brabandere, maar vanavond herhaalt Jong CD&V haar oproep nog eens in niet mis te verstane bewoordingen in De Morgen:

Het is niet ernstig om verder te gaan met een regering waarin de manifeste wil om het kartel en haar vertegenwoordigers te beschadigen primeert op de ontwikkeling van eensgezinde slagkracht.

(...)

Tegen beter weten in wordt deze laatste strohalm gegrepen. Het is enkel wachten op de volgende tegenspraak die zich aandient in de communicatie van de Franstaligen over de nieuwe afspraken met de premier en de Vlaamse minister-president, om aan te tonen dat de breuklijn definitief is en geen andere optie rest dan de kiezer opnieuw aan het woord te laten. In dergelijke sfeer van plat politiek opportunisme, is elke oproep tot staatsmanschap pure hypocrisie.

Klaar en duidelijk zowaar.

En wat die tegenstelling in de communicatie van de Franstaligen betreft: die is er al, met rijzende ster Kris Peeters in de hoofdrol. De bijkomende garanties die hij deze morgen verkreeg om de N-VA mee aan boord te krijgen, worden door deze vier partijen mooi samengevat: helemaal niets nieuws. "De garanties waar Peeters over sprak, stonden letterlijk in het eindverslag van de drie bemiddelaars" Auw, lijkt me samen met de federale regering met Vlaamse minderheid vrij pijnlijk voor de geloofwaardigheid van CD&V. Heel pijnlijk om het kartel, de grote Vlaamse standvastige formatie, op die manier kapot te zien gaan, paars en de Franstaligen een grote overwinning gunnend. Ik vrees voor CD&V dat de grote kop van De Standaard waarheid wordt voor hen: CD&V is alles kwijt.

Jammer voor hen, maar de N-VA blijft niet bij de pakken zitten en is er alvast klaar voor om haar rapport voor te leggen in 2009.

Als je van de duivel spreekt, zie je zijn staart. Ik had het gisteren over Johan Vande Lanotte, en net vandaag verschijnt zijn rentree-interview nav zijn brief aan de SP.a-militanten. Scherpe oppositietaal, hij heeft duidelijk zijn draai gevonden daarin.

Op een paar punten scoort hij sterk, maar er zitten evengoed ferme kemels tussen. Zo is zijn kritiek op de begroting minstens terecht, maar de vraag van journaliste Isabel Albers "Alsof uw begrotingen altijd zo orthodox waren" is ook hier zeker gepast. In tijden van hoogconjunctuur de staatsschuld nominaal laten toenemen, is zonder meer schandalig. Ondertussen geeft ook vicegouverneur van de Nationale Bank en kabinetschef tijdens Verhofstadt I, Luc Coene, toe dat die meevallers niet gebruikt zijn om de financiële situatie van het land structureel te verbeteren. Evenzeer boter op het hoofd dus. En leugentjes over begrotingen, daar kennen ze in zijn partij ook wel een en ander van natuurlijk.

Ik kan hem echter volledig volgen wanneer hij zegt dat Leterme Reynders publiek had moeten terugfluiten toen deze laatste stelde dat voor hem de campagne voor 2009 belangrijker was en hij nu geen tijd meer heeft om zich bezig te houden met zijn bevoegdheden als minister van institutionele hervormingen. Raak. Net als zijn kritiek op de ongelijke inning van de venootschapsbelasting door diezelfde Reynders, die echter al langer aan de gang was.

Wat de stijgende energieprijzen betreft, hebben we de voorbije legislatuur ook een ferme kans gemist om de markt open te breken en de dominantie van Electrabel aan diggelen te slaan. Helaas, er kwam een Pax Electrica. Ook zijn punt, dat de prijs van nucleaire elektriciteit kon losgekoppeld worden van de olieprijs, verbleekt wat bij het gegeven dat het aantal regeringen zonder socialisten sinds de invoering van de kernenergie op één hand te tellen is. Zijn kritiek op de schamele verhoging van de maximumrente op spaarboekjes van 4 naar 4.25 %, waarmee de concurrentie beperkt wordt, is dan weer terecht. Helemaal onterecht is zijn kritiek op de bestrijding van de inflatie: vakbonden, en dan vooral zijn teergeliefde rode dogma-club, die strijden voor loonsverhogingen bovenop de normale indexstijgingen, zijn de beste garantie om die boel om zeep te helpen en ons in de negatieve spiraal mee te sleuren.

Het meest pijnlijk is echter zijn kritiek op de "onrealistische en nutteloze hervormingen" die door het Vlaams kartel geëist worden. Welke hervorming uit het fameuze Hertoginnedal-lijstje, of de fiscale autonomie is er zo nutteloos? Welke nutteloze hervorming werd er geëist die niet goedgekeurd is door uw partij in de bekende resoluties, of valt er niet onder de noemer "responsabilisering" die uw partijgenoot VDB kortgeleden bepleitte? En welke zinvolle hervormingen hadden we dan niet beter doorgevoerd de voorbije legislaturen? Juist, ja.

Niet te veel zever over het ontslag van Leterme hier, er zal in de diverse media genoeg over te lezen vallen. Bovendien zou ik het toch niet beter kunnen verwoorden dan Guy Tegenbos in dit commentaarstuk. Recht erop, alweer.

Waar ik echter wel op wil reageren, is de hypocrisie van een aantal mensen net na het ontslag. Zo hebben we Joëlle Milquet (cdH) die weet te zeggen dat "het er nu op aan komt een diepgaande regimecrisis te vermijden en alles in het werk te stellen om op een verantwoorde manier uit de impasse te raken". Yeah right, om een crisis te vermijden heeft zij echt haar uiterste best gedaan...

Di Rupo had dan weer "net de indruk dat de onderhandelingen in een constructief en positief klimaat konden worden voortgezet". Mo how zeg, lullen over corridors, heel constructief ja. Om nog maar te zwijgen van de Franstalige invulling van verantwoord federalisme als antwoord op het huidige consumptiefederalisme: financiële responsabilisering en de (financiële) versterking van de door hen zo geliefde federale staat kan voor hen, zoals eerder gezegd, enkel als dat de inkomsten van Waals Gewest en Franse Gemeenschap verhoogt. Goed bezig, heel constructief en positief...

De beste poging komt echter van Reynders: die "pleit voor een sociaal-economische regering met Yves Leterme aan het hoofd". Goed geprobeerd. Zelf de handen niet vuil maken, Leterme nog een vierde keer de arena insturen en zijn beloftes laten inslikken, en op die manier de noodzakelijke staatshervorming waaraan de Franstaligen oh zo graag meewerken nog maar eens uitstellen of afblazen... Leterme heeft misschien gefaald (zoals wellicht iedereen zou doen onder dit gesternte), maar is nog lang niet gek. Hoop ik.