Johan Vande Lanotte

Een van de grootste stommiteiten die SP.a de laatste tijd gemaakt heeft (nu ja,...) is het doorgeven van de voorzittershamer van Johan Vande Lanotte aan Caroline Gennez. Ik schreef eerder al dat ik veel respect heb voor de eerste: consequent, een goede leider, en communicatief heel sterk. Hij kon een boodschap klaar een duidelijk brengen, op televisie en voor zijn militanten of potentiële kiezers. Dat moet ook wel als je een complex vak als Grondwettelijk Recht in een compleet geflipt land als België doceert.

In schril contrast daarentegen staat zijn opvolgster: Caroline Gennez. Een blundertje meer of minder kunnen we haar nog wel vergeven. Maar bekijk eens deze video van haar toespraak op de SP.a nieuwjaarsreceptie vanaf de 45e seconde. Toen ik de beelden zag, dacht ik net hetzelfde als mijne schat: hoe staat die daar nu, en hoe brengt die haar boodschap? Akkoord, ze heeft haar stemtimbre zeker niet mee en daar kan ze weinig aan doen. Maar hier heeft ze letterlijk het boetekleed aangetrokken, en in plaats van een opzwepende, warme en motiverende toespraak te houden voor haar militanten, lijkt het wel alsof ze in een kerkdienst (een begrafenis?) aan het voorlezen is uit het Nieuwe Testament, de Apocalyps of zoiets. Kurkdroog voorlezen. Waar is die emotie? Die bevlogenheid? De verontwaardiging waar socialisten zo graag over spreken? Die ambitie om alle kritieken tegen te spreken en er voluit voor te gaan? De passie?

Nee, als de sossen daarmee naar den oorlog moeten, dan voorspel ik niet veel goeds voor hen. Het is immers niet alleen de inhoud die telt in verkiezingstijd (hoeveel mensen informeren zich echt degelijk?) maar ook en vooral de vorm. Communicatiebureau's verdienen er niet voor niets bakken geld mee.

Om nog maar eens een goed tegenvoorbeeld te geven, eveneens van een politicus waar ik inhoudelijk (en qua aanpak) totaal niet mee akkoord ga om er geen partijpolitieke afrekening van te maken: Guy Verhofstadt. Zelfs op 10 juni 2007, zonet genadeloos afgemaakt door de kiezer, staat hij er om zijn boodschap te brengen. Hij slaat niet alleen mea culpa (zoals Gennez hier poogt te doen), maar hij staat er gewoon: vastberaden, enthousiast en vol vertrouwen in zijn ploeg, klaar om het hier niet bij te laten en zeker en vast terug te komen. En vooral enthousiasmerend: mocht hij dit voor een sossenpubliek doen, alle linkervuisten gingen de hoogte in.

Maar Caroline, nee, die moet wellicht nog veel leren.

Als je van de duivel spreekt, zie je zijn staart. Ik had het gisteren over Johan Vande Lanotte, en net vandaag verschijnt zijn rentree-interview nav zijn brief aan de SP.a-militanten. Scherpe oppositietaal, hij heeft duidelijk zijn draai gevonden daarin.

Op een paar punten scoort hij sterk, maar er zitten evengoed ferme kemels tussen. Zo is zijn kritiek op de begroting minstens terecht, maar de vraag van journaliste Isabel Albers "Alsof uw begrotingen altijd zo orthodox waren" is ook hier zeker gepast. In tijden van hoogconjunctuur de staatsschuld nominaal laten toenemen, is zonder meer schandalig. Ondertussen geeft ook vicegouverneur van de Nationale Bank en kabinetschef tijdens Verhofstadt I, Luc Coene, toe dat die meevallers niet gebruikt zijn om de financiële situatie van het land structureel te verbeteren. Evenzeer boter op het hoofd dus. En leugentjes over begrotingen, daar kennen ze in zijn partij ook wel een en ander van natuurlijk.

Ik kan hem echter volledig volgen wanneer hij zegt dat Leterme Reynders publiek had moeten terugfluiten toen deze laatste stelde dat voor hem de campagne voor 2009 belangrijker was en hij nu geen tijd meer heeft om zich bezig te houden met zijn bevoegdheden als minister van institutionele hervormingen. Raak. Net als zijn kritiek op de ongelijke inning van de venootschapsbelasting door diezelfde Reynders, die echter al langer aan de gang was.

Wat de stijgende energieprijzen betreft, hebben we de voorbije legislatuur ook een ferme kans gemist om de markt open te breken en de dominantie van Electrabel aan diggelen te slaan. Helaas, er kwam een Pax Electrica. Ook zijn punt, dat de prijs van nucleaire elektriciteit kon losgekoppeld worden van de olieprijs, verbleekt wat bij het gegeven dat het aantal regeringen zonder socialisten sinds de invoering van de kernenergie op één hand te tellen is. Zijn kritiek op de schamele verhoging van de maximumrente op spaarboekjes van 4 naar 4.25 %, waarmee de concurrentie beperkt wordt, is dan weer terecht. Helemaal onterecht is zijn kritiek op de bestrijding van de inflatie: vakbonden, en dan vooral zijn teergeliefde rode dogma-club, die strijden voor loonsverhogingen bovenop de normale indexstijgingen, zijn de beste garantie om die boel om zeep te helpen en ons in de negatieve spiraal mee te sleuren.

Het meest pijnlijk is echter zijn kritiek op de "onrealistische en nutteloze hervormingen" die door het Vlaams kartel geëist worden. Welke hervorming uit het fameuze Hertoginnedal-lijstje, of de fiscale autonomie is er zo nutteloos? Welke nutteloze hervorming werd er geëist die niet goedgekeurd is door uw partij in de bekende resoluties, of valt er niet onder de noemer "responsabilisering" die uw partijgenoot VDB kortgeleden bepleitte? En welke zinvolle hervormingen hadden we dan niet beter doorgevoerd de voorbije legislaturen? Juist, ja.

Nu we het het toch over socialisten hebben, kunnen we misschien eens kijken naar de rol van SP.a in het communautaire debat. Wie mij een beetje kent, weet dat er twee socialisten (op nationaal niveau) zijn waarvoor ik veel respect heb: Johan Vande Lanotte en Frank Vandenbroucke.

De eerste was zowat de beste voorzitter die ze daar in jaren gehad hebben, een man die de inhoudelijke basis van de partij op intellectuele manier wou verstevigen en zijn kritieken op andere partijen kon funderen. Wat een contrast met de huidige voorzitster, die inhoudelijk niet verder geraakt dan kreten à la "deze regering doet niets". Alleen het feit dat hij destijds de opsplitsing van de NMBS in twee ipv in de huidige drie bedrijven tegengehouden heeft om de dogma-vakbonden ter wille te zijn, iets waar we nu wellicht op terug zullen moeten komen van Europa (en tout court omdat het niet werkbaar is) en wat voor spoorbaas Karel Vinck de druppel was om de boel daar te verlaten, is een smet op zijn blazoen, net als zijn opvolgster op begroting.

Frank Vandenbroucke is dan weer de meest bekwame minister die men bij SP.a in huis heeft, al heb ik wel ferm wat problemen de diplomafabriek die hij van de universiteiten en hogescholen maakt met zijn financieringsregels onder het motto. Maar hij is iemand die de zaken nuchter bekijkt, luistert, onderzoekt en op basis van feiten zijn beslissingen neemt en verdedigt. Vooral in dat laatste, zijn communicatie, is hij best sterk (soms zelfs iets té sterk): bekendmaking van beslissingen en beleid in de media, net als deelname aan het publieke debat met opiniestukken allerhande zijn voorbeeldig.

Het zal wellicht ook geen toeval zijn dat deze twee politici reeds lang klaar en duidelijk zeggen dat een grote staatshervorming, met meer bevoegdheden voor zelfstandiger deelstaten, broodnodig is. Dit in tegenstelling tot het merendeel van (de achterban van) hun partij, laat staan de socialistische vakbond. Beide heren zijn minstens sterke verdedigers van een splitsing van het arbeidsmarktbeleid, willen het federale niveau afslanken aangezien dit niveau haar taken niet meer naar behoren kan uitvoeren (zie ook de zware kritiek van VDB op de federale schoolpremie van zijn socialistische collega's!), maar vooral willen beide heren de gewesten en gemeenschappen de volle verantwoordelijkheid doen krijgen over hun bevoegdheden. Van VDB herinner ik mij ook nog pleidooien voor het splitsen van de gezondheidszorg, hij wist ook wel hoe het er op dat vlak federaal aan toeging. Mij hoor je hen niet tegenspreken, al lijkt dat voor mij wel het minimum minimorum.

Maar helaas, VDL speelt niet langer de eerste viool, en ook VDB, die zelf ondervonden had hoe zijn Franstalige (socialistische) collega's in de federale regering de boel verziekten en goed beleid onmogelijk maakten en hem deden verkassen naar de Vlaamse regering, komt meer en meer alleen te staan in zijn partij. Na de verkiezingsnederlaag wint het blinde Belgicistische dogma terug aan invloed bij SP.a. Een paar maanden terug dreigde VDB zelfs voor de volle partij-arena van 40 man met ontslag, nadat hij door voorzitster Gennez en de nieuwe generatie socialisten op zijn plaats gezet werd. Zijn uitspraak Socialisten moeten bij uitstek met staatshervorming bezig zijn wordt in rode kringen met hoongelach onthaald. Pijnlijk, heel pijnlijk. Vooral voor de partij dan.

Echter, wat hebben we deze week weer voor show gekregen? De Franstaligen zijn weer met ons voeten aan het rammelen zijn en reageren op het voorstel tot onderhandelen van de Vlaamse regering met een wit blad, een pro forma (fuck confederalisme! uitbreiding van Brussel!), en met een delegatie die (op Moureau na) uit politieke lichtgewichten bestaat. De reactie van de gangmaker van het overleg, Kris Peeters, kon natuurlijk niet uitblijven, maar blijkbaar zien VDB (en zijn blauwe collega) hier het ideale moment in om Kris Peeters te tackelen en voor de camera's de Vlaamse regering in crisisoverleg bijeen te roepen. Dat terwijl zowel SP.a en VLD mee achter de Vlaamse motie stonden met daarin de eis dat de dialoog op een geloofwaardige manier gevoerd wordt, los van BHV, met als doelstelling een verschuiving van het zwaartepunt naar de regio's en de afvaardiging en het wit blad hier diametraal tegenover staan. Dit terwijl VDB zelf eerder dat de dialoog mag niet verzanden in een nieuwe praatbarak.

Nee, die show moest gewoon, om te beletten dat Kris Peeters zou kunnen scoren. De Vlaamse verkiezingen komen dichterbij. Als Peeters het mandaat van de Vlaamse regering wil behouden, gaat hij beter niet te ver mee met N-VA. Die N-VA zal hoedanook de zwartepiet toebedeeld krijgen als de op voorhand mislukte onderhandelingen ook daadwerkelijk mislukken. Dit terwijl de N-VA niets meer vraagt dan de andere partijen, alleen blijft ze wel op haar strepen staan. Lang leve een spreidstand in het kartel. Hoop op een hervatting van paars na 2009 misschien? De partijpolitieke spelletjes zijn alvast terug.