Treinabonnementen via eID = vereenvoudiging?

Wie regelmatig de trein neemt, maar geen abonnement heeft, heeft het wellicht al gemerkt: sinds een tijdje kan je via het internet een biljet aankopen en dat laten "afleveren op je digitale identiteitskaart". Wow, spooky, dat komt daar zo door de lucht gevlogen, recht in je portefeuille. Ferm handig allemaal: geen gedoe meer met aanschuiven aan automaten of balies, geen gedoe meer met die printer die net nu even niet wil meewerken of waarvan de inkt net op is, geen gedoe meer met zo'n papieren ding dat je alleen maar kan vergeten: je identiteitskaart heb je immers altijd bij je.

Helaas, voor de treinbegeleider is het allemaal niet zo eenvoudig, laat staan dat die mensen het een grote vooruitgang vinden. Want natuurlijk kan dat ticket niet zomaar op je ID-kaart terechtkomen zonder dat die ergens in een of ander machientje moet stoppen (laat staan dat men dat al op de chip zou kunnen zetten) maar worden je gegevens (rijksregisternummer en traject) gewoon opgeslagen op een centrale server bij de NMBS. De treinbegeleider stopt vervolgens je ID-kaart in zijn machientje, dat leest je rijksregisternummer uit (wat gemakkelijker is dan overtikken), controleert op de server of je betaalt hebt, en duidt daar aan dat je ticket gebruikt is. Natuurlijk is dat een beetje de achilleshiel van het verhaal: om aan de server te geraken, moet dat machientje op het internet via een GSM- of 3G-verbinding. Op een (snel) bewegende trein is dat allemaal niet zo evident: dat merk je wel als je probeert te bellen, die verbinding kan wel even wegvallen. En bijster snel is die nu ook weer niet om te surfen. Die enkele keren dat ik op die manier een ticket kocht (voor mijzelf is het nog altijd gemakkelijker) zag ik de treinbegeleider er niet bepaald vrolijk van worden als ik mijn ID-kaart voorlegde. Meestal moeten ze daar dan ook een paar minuten staan wachten eer het ding mijn kaartje gecontroleerd heeft, als het al werkt: de helft van de keren was er geen verbinding, en een andere keer wist het ding te melden dat mijn betaling niet gevonden kon worden. De begeleider wist te melden dat die gegevens maar om de paar uur gesynchroniseerd worden: ik had mijn ticket +/- 45 min eerder gekocht. Normaal moet de treinbegeleider dan een proces-verbaal opmaken en mijn gegevens noteren, zodat achteraf gecontroleerd kan worden of ik wel effectief betaald heb en ze mij indien nodig nog een factuur kunnen sturen. Geen enkele treinbegeleider die dat al gedaan heeft natuurlijk: veel te omslachtig allemaal. Wat een gedoe in vergelijking met het simpele knippen van een kaartje. Sommigen geven het daardoor ook helemaal op. Ik kan hen geen ongelijk geven.

Nu noemt minister Q dat hele verhaal een groot succes en wil hij zelfs treinabonnement op die manier behandelen. Uiteraard ziet de NMBS dat niet echt zitten: de tijd om die dingen te controleren is gewoon te lang (zeker tijdens de spits) en bovendien is het geheel nog niet foutvrij. Natuurlijk kan het systeem verbeterd worden door in alle stations een draadloos netwerk te voorzien en de terminals van de conducteur bij elke stop te synchroniseren met een server, maar dan nog duurt het inlezen van het rijksregister toch een paar seconden, wat in de spits nog altijd te lang is.

Een structurele oplossing hierin is het gebruik van het geïntegreerd vervoersbewijs: abonnementen en ritkaartjes voor bus, tram, trein en metro op één digitaal contactloos kaartje. Er wordt aan gewerkt, al is de afstemming van de tariefpolitiek tussen de verschillende maatschappijen (NMBS, De Lijn, MIVB, TEC) niet simpel. Maar het moet er zeker komen. Als de controle dan nog gebeurt bij het betreden van het perron ipv op de trein, zal er veel minder kans zijn op zwartrijden.

Natuurlijk, het hele e-ID project kadert in de politiek van een minister die het gebruik van de e-ID zoveel mogelijk wil stimuleren. En dan moeten natuurlijk de overheidsbedrijven de eersten zijn. Al lijkt dat hier niet de beste oplossing. Als minister Q de e-ID wil inschakelen in zijn strijd tegen Kafka, dan zijn er volgens mij veel betere en efficiëntere toepassingen dan treintickets. Denk bijvoorbeeld aan de noodzaak om bij je werkgever (of anderen) een uittreksel uit je geboorteakte voor te leggen. Ten eerste moet je daarvoor al naar de gemeente waar je geboren bent (ipv waar je woont), maar bovendien zie ik absoluut niet in waarom anderen zouden moeten kunnen lezen dat "op de zevende november van het jaar negentienhonderdrieëntachtig mijn vader in nuchtere toestand verschenen is voor de heren Beavis en Butthead, ambtenaren van de burgerlijke stand, om de blijde aangifte te doen van de geboorte van een zoon". Mijn naam en geboortedatum staan gewoon op mijn (al dan niet digitale) ID-kaart. Schaf die onzin af. En maak andere veel gevraagde documenten (bewijs van goed gedrag en zeden of zo) toegankelijk via die e-ID en de pincode. Als de mensen dat thuis zelf kunnen afdrukken: dat zou pas rompslomp besparen en meteen een goede toepassing zijn voor de e-ID! Waarop wachten we nog?