Herman, waer bestu bleven?

Negen maanden geleden startte Herman Van Rompuy de vorming van een nieuwe federale regering nadat de regering-Leterme viel over de Fortis-affaire. Negen maanden geleden schreef ik in die zin mijn hoop uit voor een budgettair orthodox beleid door de premier die in de vorige eeuw onze overheidsfinancien saneerde en ons mede de eurozone binnenloodste. Een ferme prestatie waar ik nog altijd veel respect voor heb. Een maand later moest ik echter mijn ontgoocheling in de eerste beleidsdaden van Herman's ploeg uitschrijven . Na de Vlaamse verkiezingen ging het echter van kwaad naar erger. Negen maanden, tijd om nog eens te kijken of Herman's embryo uitgegroeid is tot een volgroeide baby en of ze een beetje op haar vader lijkt.Driewerf helaas: van enige budgettaire orthodoxie is ook na negen maanden regeringswerk niets terug te vinden. Is de toestand dan zo dramatisch? Ja, "België is virtueel failliet. Het is niet vijf voor twaalf, maar vijf over twaalf." Respect voor Vanhengel dat hij dat ook met zoveel woorden durft te zeggen. Wat een contrast met Daerden die geen probleem ziet gezien hij "de pensioenen nog tot 2015 kan betalen", of met Di Rupo die het allemaal zo erg niet vindt. Is het dan zo erg niet? Onze staatsschuld klokt vandaag (zie het tellertje rechtsboven) af op een dikke 322 miljard euro, of +/- 31.000 € per Belg. Reken zelf maar uit wat dat voor uw gezin betekent. Vorig jaar plaatste ik nog deze post toen we de magische grens van 300 milljard passeerden en ook tijdens de voorbije verkiezingscampagne wees ik erop. Onze begroting stevent dit jaar af op een tekort van 25 miljard euro, of 17% van het budget. Stel je eens voor dat je elke maand 17% loon te kort komt om je uitgaven te kunnen blijven betalen. Zonder ingrepen heeft onze Belgische staat in 2010 een tekort van 6,5% van het BBP aka van wat we met z'n allen samen verdienen. In 2011 loopt dit op tot 7%. Dit is uiteraard deels te wijten aan de huidige crisis, maar daarnaast is er ook een structureel tekort van 1,7% van het BBP dat dus niet vanzelf zal verdwijnen als de economie terug aantrekt. Tekorten die je nu niet wegwerkt, komen bovenop die immense staatsschuld terecht, waardoor het bedrag dat we elk jaar aan rente betalen nog stijgt en we dus weer grotere tekorten boeken. De zogenaamde rentesneeuwbal. Schulden die nu aangegaan worden en die de toekomstige generatie, de huidige jongeren, zullen mogen betalen bovenop de kosten van de vergrijzing die meer dan de pan uit zullen swingen. Voor die laatste verwijs ik graag naar deze post van Geert Noels en vooral deze grafiek: Ik moet er wellicht geen tekeningetje bij maken wat dat betekent voor wie binnen enkele jaren aan het werk is en die pensioenen mag betalen... Solidariteit tussen de generaties heet dat zeker?

Dit brengt ons bij de vraag: wat doet onze fantastische regering om de schulden niet te laten opstapelen, en beter nog, om reserves aan te leggen voor die komende vergrijzing? Bitter weinig, vrees ik. Er is afgesproken dat er in 2010 een inspanning zal gedaan worden van 0,5% van het BBP en van 1% in 2011, samen 5,1 miljard euro. Met andere woorden: de echte inspanningen zijn voor de volgende regering die het maar zelf moet uitzoeken. Een evenwicht dient zich niet aan voor 2015. Sinds wanneer moesten we nu alweer overschotten boeken om de vergrijzing te betalen? Ik dacht 2014. Zie bovenstaande grafiek.

Kijken we nog even verder naar hoe die uiterst beperkte besparing gerealiseerd wordt, dan rijzen nog veel meer vragen. Zo zien we dat Vlaanderen de sanering van het budget serieus neemt en al tegen 2011 naar een evenwicht streeft. Vlaanderen neemt zo maar eventjes 90% van de totale Belgische inspanning voor haar rekening. Op de andere deelstaten (Brussel en Wallonië) moeten we alleszins niet rekenen: zij streven in pas tegen 2015 naar een evenwicht, als het al niet eerder 2020 wordt.

Het wordt echter nog erger: welke "besparingen" heeft de federale overheid momenteel voor ogen? Men denkt aan een risicopremie van de banken (akkoord, zij die gered werden met overheidsgeld mogen zeker ook bijdragen voor hun "verzekering"), inkomsten uit het langer openhouden van de kerncentrales, maar ook aan het gespreid innen van de heffing op het pensioensparen. Is dit laatste niet weer zo'n eenmalige maatregel die de toekomstige inkomsten hypothekeert en waar CD&V zich onder Verhofstadt zo tegen verzet heeft en tevens het omgekeerde is van wat we nodig hebben? Neen, niet goed bezig, verre van.

Natuurlijk is het lang niet allemaal de schuld van de huidige federale regering (alleen): als je ziet dat de Paars(-Groen)e regeringen in een tijd van economische hoogconjunctuur, historisch lage rentes een resem openbare gebouwen verkochten, pensioenfondsen overnamen bij de vleet en dan nog eindigden met een nominaal gestegen staatsschuld, tja, dan weet je het ook wel. Als de enige poging tot goed beleid (het generatiepact) dan nog uitdraaide op hogere kosten dan dat er opbrengsten waren, dan hebben we het wel helemaal gezien. Onlangs gaf Verhofstadts oud kabinetschef, Luc Coene, moest deze week erkennen dat de rente- en andere bonussen tijdens paars(-groen) helemaal opgesouppeerd werden door belastingverlagingen en hogere uitkeringen die samen het ultieme glijmiddel voor het paarse huwelijk moesten vormen.

Helaas, gedane zaken nemen geen keer en de huidige regering zit nu wel met die lijken opgezadeld. We kunnen alleen maar hopen dat ze die niet doorspelen aan de komende generaties, maar zoals duidelijk mag zijn, heb ik daar de grootste twijfels bij. Ik kan het dan ook niet beter verwoorden dan Laurens en Bram over een lezing van CD&V voorzitster Marianne Thyssen:

Verder benadrukte ze dat haar partij de zogenaamde “Maddensdoctrine” verwerpt, het is niet de bedoeling dat het Vlaamse niveau de Belgische federatie uitrookt. De Van Rompuydoctrine om de volgende generatie financieel uit te roken onderschrijft ze dan weer wel.

Morgen: een lijstje van mogelijke besparingen. Kritiek geven zonder alternatieve voorstellen, zou immers niet netjes zijn.