De open brieven van Luckas Vander Taelen

De senaat wordt wel eens smalend "het sterfhuis voor politici" genoemd. Heel zelden kan men er eens iets nuttigs doen, maar voor de rest doet de Senaat het werk van de Kamer ten hoogste heel dunnetjes nog eens over en streelt ze vooral het ego en aanzien van de voorzitter ervan. In de Senaat mag de premier zijn beleidsverklaring nog een tweede keer gaan voorlezen, maar van echt debat is geen sprake, laat staan een stemming: de Senaat heeft er toch niets over te zeggen.

Hoewel er weinig te doen valt, zijn er toch senatoren die geregeld eens van zich laten horen. Ik vermeldde reeds Louis, maar een ander senator die zeker nog van zich zal laten horen is Luckas Vander Taelen van Groen!. Eerder deze maand veroorzaakte hij heel wat opschudding met zijn opiniestuk over de getto's van Brussel. Zoals ik toen schreef, zat de opmerkelijkheid vooral in het feit dat het iemand van Groen! was die problemen met (het normen- en waardenbesef van) allochtone jongeren aankloeg en stelde dat "we bang zijn geweest om onze waarden op te dringen aan allochtonen", terwijl het net zijn partij is die in dergelijk debat steevast op de rem gaat staan.

Bij de open brief aan de premier die hij vandaag publiceerde, maak ik dezelfde bedenkingen. In die brief pleit Luckas immers voor de afschaffing van de Senaat, de provincies en de monarchie. Wie zit er niet instemmend te knikken? Ware het niet dat we dit allemaal al eerder gehoord hebben, en het vooral andere partijen zijn die hier reeds jaren op hameren en er zich op profileren, en Groen! op dat vlak steeds nogal stilletjes was. Nu, dat andere partijen er zich mee profileren, wil natuurlijk niet zeggen dat groene parlementsleden of senatoren er zich niet (positief) over mogen uitlaten: omgekeerd moeten we ook erkennen dat een ecologische zweeppartij als Groen! ervoor zorgde dat andere partijen heel wat groene punten overgenomen hebben en mee helpen realiseren.

Echter, het enige punt uit de brief van Luckas dat ik ook kon terugvinden in het partijprogramma van Groen!, is de afschaffing van de Senaat. Wat de afschaffing van de provincies betreft, kon ik niets terugvinden, behalve een stukje over de nood aan een nieuw overlegplatform tussen gemeenten, provincies en Vlaanderen. Jammer eigenlijk, want dergelijke grote kuis is dringend nodig. De provincieraden zijn nu vooral oudbakken instellingen die vooral voorzien in een rustig uitbolbaantje voor politici en er bestaat nog steeds zoiets als "arrondissementscommissarissen" (die tegenwoordig handig gebruikt worden om gebuisde politici weg te promoveren) vanuit de tijd dat gebieden administratief afgebakend werden gebaseerd op de afstand die een paard met postkoets maximaal kon afleggen in één dag. Dit terwijl er voor de rest een kluwen is van intercommunales en samenwerkingsplatformen (529 om precies te zijn) tussen gemeenten waarvan de vertegenwoordigers niet rechtstreeks verkozen zijn en waar soms ook privé-bedrijven in participeren met andere doelstellingen dan goed bestuur voor de burger. Moet ik er nog aan toevoegen dat die intercommunales en co een veel grotere invloed hebben op ons dagelijks leven en veel meer impact hebben dan de provinciebesturen? Ook Jong Groen!, Jong VLD en Jong N-VA zijn voorstander van dergelijke afschaffing. Vlaams minister van binnenlands bestuur, Geert Bourgeois, overweegt dan weer iets in de trant van federaties van gemeenten als democratisch orgaan tussen gemeenten en Vlaanderen, ter vervanging van de provincies en intercommunales. Dringend werk van maken dus.

Nu, het meest opmerkelijke punt uit de besproken brief, is natuurlijk de oproep tot afschaffing van de monarchie. Typisch een punt waarop vooral N-VA, SLP, VB en LDD zich profileren. Het groene partijstandpunt gaat echter minder ver: daar heeft men het louter over het afschaffen van de politieke macht van de monarchie. Het is uiteraard dit ondemocratisch aspect dat de belangrijkste reden is waarom partijen deze willen afschaffen, al heeft Vander Taelen helemaal gelijk als hij zich afvraagt waarom we dergelijk pokkeduur archaïsch instituut in het leven moeten houden (in crisistijden nota bene) terwijl ons land perfect geleid en vertegenwoordigd kan worden door een daarvoor verkozen premier, of zo u wilt, een president die dan de premier vervangt als hoofd van de regering. Het groene standpunt dat het afschaffen van de politieke macht volstaat, is bovendien ontoereikend: zolang dergelijk instituut bestaat en een zeker aanzien geniet, zolang erelintjes en (imho belachelijke) adellijke titels uitgedeeld mogen worden door iemand wiens enige verwezenlijking is dat hij of zij uit de juiste schoot geboren werd, zal er een impliciete politieke macht van uitgaan en blijft de ongelijkheid bestendigd. Resoluut afschaffen dus, die handel! En in afwachting daarvan (ik vrees immers dat er nog niet meteen een meerderheid voor is: de Belgische constructie moet volgens sommigen immers koste wat het kost gered worden en het instituut "koning" is een van de weinige gemeenschappelijke zaken) moet inderdaad de politieke macht afgeschaft, en het geheel financieel een heel pak transparanter gemaakt worden.

Vraag blijft dus nog steeds, net als bij het vorige opiniestuk: gaat het hier om een nieuw ingeslagen weg van Groen!, of om een persoonlijke visie van iemand die op dat vlak niet helemaal in de partij past? Kersvers voorzitter Wouter Van Besien nuanceerde toch een en ander vandaag op Radio 1, maar vindt het wel opportuun dat de mandatarissen "uit hun kot komen", iets waarin ik hem geen ongelijk kan geven. Eerlijk gezegd vrees ik er een beetje voor dat dergelijke radicale keuzes niet meteen in het groene partijprogramma zullen verschijnen, laat staan samen met andere partijen gerealiseerd zullen worden.