Samenvallende verkiezingen, of toch maar niet?
SP.a lanceerde vandaag een opmerkelijke campagne voor samenvallende verkiezingen. De open goal over hun resultaten zal ik maar laten liggen. In de plaats daarvan lijkt het me interessanter om eens dieper in te gaan op de argumenten daarvoor.
Ik zal de laatste zijn om te ontkennen dat de federale regering Van Rompuy Un ronduit rampzalig is voor ons land en vooral voor de jonge generatie die binnenkort de rekening (van ondertussen al 321.453.753.698,39 EUR, dankuwel paars en Van Rompuy Un) zal mogen betalen. In juni federale verkiezingen houden, lijkt mij dus ook wel een goed idee, al zal dat praktisch niet evident zijn, voor geen enkele partij. Dat is een vraag waarop we al langer geleden hadden moeten ingaan. Ik denk ook niet dat sp.a zin heeft om haar huiswerk (lijstvorming, campagne,...) over te doen.
De campagne van sp.a gaat echter niet alleen over vervroegde federale verkiezingen, maar ook over een permanente gelijktijdige verkiezing voor ons Vlaams, Europees en federaal parlement. Iets wat me allesbehalve een goed idee lijkt. De huidige malaise in Van Rompuy Un mag geen argument zijn om beide verkiezingen voor altijd aan elkaar te koppelen.
Een van de belangrijkste redenen voor sp.a is dat "mensen dan minder vaak naar de stembus moeten". Een populistische dooddoener van formaat. Ik snap echt niet waarom er zo opgejut wordt tegen verkiezingen. Dat is verdorie de uitgelezen kans om uw gedacht te zeggen met invloed! Zij die die kans niet willen grijpen, hebben zij dan liever een totalitair regime?! Verkiezingen zijn een kans, geen straf. Ik zie dan ook geen reden waarom partijen die hun taak goed ter harte nemen, schrik moeten hebben van een extra confrontatie met de kiezer. Het is alleszins niet de fout van deze laatste. Het is niet toevallig dat de huidige oppositie voor vervroegde federale verkiezingen is, en de meerderheid tegen.
Er is bovendien geen enkel federaal land waar de deelstaatparlementen en het federale niveau tegelijk verkozen worden, net zoals we onze gemeentebesturen niet op hetzelfde moment verkiezen: die dingen gaan over compleet andere zaken. De samenstelling van de regering op het ene niveau mag dan ook geen invloed hebben op die van het andere niveau, zoals we in 1999 meegemaakt hebben: daar werd een reeds gevormde deelstaatregering (die van de Duitstalige gemeenschap) opgeblazen omdat de federale regeringsvorming anders uitdraaide. Geen wenselijke situatie dus. De kleur van onze Vlaamse regering moet niet afhangen van de verkiezingsuitslag in de andere deelstaten, maar enkel en alleen van onze eigen verkiezingsuitslag! Denk maar aan de voorbije federale verkiezingen (zie kaartje): hoe valt een afstraffing van Open VLD te rijmen met een overwinning van de MR, en welke weerslag zou dat hebben op de vorming van de deelstaatregeringen? Met de Vlaamse regering moeten we niet wachten op de federale, maar keihard vooruit gaan met onze bevoegdheden! We moeten ten allen prijze vermijden dat de Vlaamse regeringsvorming slabakt of afhangt van de (permanente) crisis op het federale probleemniveau. We hebben nood aan een efficiënte Vlaamse regering die stevig de (eigen) touwtjes in handen neemt!
Daarnaast gaan beide verkiezingen ook over compleet andere thema's en bestaat het risico dat het Vlaams parlement naar de achtergrond gedrukt dreigt te worden en thema's als onderwijs en cultuur geen aandacht krijgen. Tijdens federale verkiezingen moeten we niet discussiëren over onderwijs, en tijdens Vlaamse verkiezingen krijgen we de ideale kans om vorm te geven aan dat Vlaanderen waar sommige partijen zo hard voor vechten. Net zoals de Vlaamse verkiezingen niet gaan over de lokale kwesties en gemeenteraadsverkiezingen niet gaan over ons pensioen. En dan zwijg ik nog over de Europese verkiezingen, die nu al niet de aandacht krijgen die ze verdienen en bij samenvallende verkiezingen al helemaal naar de achtergrond verwezen dreigen te worden, ondanks het grote belang ervan.
Neen, geen samenvallende verkiezingen voor mij.
11 reacties
Bij Hoegin wordt uitstekend de ware reden geanalyseerd waarom vooral de SPA samenvallende verkiezingen ambieert, nl. uit eigen belang. Bij samenvallende verkiezingen zal de SPA
- ofwel op federaal vlak absoluut noodzakelijk zijn voor de regeringsvorming (door de grootte van de Waalse PS) en zo als tegengewicht voor haar deelname ook intrede in de tegelijk te vormen Vlaamse regering eisen
- ofwel op Vlaams niveau absoluut noodzakelijk zijn, doordat de gevestigde partijen geen avonturen willen met VB-NVA-LDD, en als tegengewicht voor haar deelname daar zal zij haar intrede eisen in de tegelijk te vormen federale regering
-ofwel beide
Samenvallende verkiezingen, gecombineerd aan legislatuurregeringen, bieden een bijna absolute zekerheid dat de SPA op alle niveau's aan de macht zit.
Dat mensen minder vaak naar de stembus moeten, is leuk voor hen. Alwéér moeten gaan stemmen verwart hen en die onduidelijkheid voedt de antipolitiek (en niet het stemmen op zich). Zo weet werkelijk niémand welke verkiezingen het nu eigenlijk zijn... (Zie dit filmpje)
Maar de argumenten van sp.a focussen zich vooral op andere dingen:
- We voeren nu continu campagne. In 2011 zijn het alweer verkiezingen. Daarom ligt de regering voortdurend op apegapen, want ze kan 'pas na de verkiezingen' beslissen.
- Het kost ongelooflijk veel minder. Was het geen crisis?
- Politici hoppen nu voortdurend van het ene niveau naar het andere. Dat moet stoppen.
Denk daar maar eens over na.
En ik denk echt niet dat het uit eigenbelang is dat sp.a de verkiezingen wil doen samenvallen. Dat is meer iets voor andere partijen, die het graag over postjes hebben. Ik snap niet waar dit verwijt vandaan komt?
Alweer? Dat is nu net wat ik zo'n probleem vind: er was nu twee jaar tussen de momenten waarop de burger zijn/haar gedacht kan zeggen. In andere landen is het nog meer hoor, zeker als het federale landen met een president betreft. Als je echt een probleem hebt met dat "moeten", schaf dan eerder de opkomstplicht af ipv de mensen te beletten hun invloed uit te oefenen. Maar da's een andere discussie natuurlijk, waar ik ook niet helemaal uit ben en mij liever niet in de zwart-wit hokjes laat duwen.
De antipolitiek wordt volgens mij dan ook niet gevoed door de verkiezingen zelf, door de mensen die hun gedacht mogen zeggen, maar eerder door die politici en partijen die te veel op hun ivoren toren blijven zitten, zich beperken tot populistische oneliners en te weinig moeite doen om echt uit te leggen waar ze mee bezig zijn. De fout ligt hier niet bij het systeem (de democratie) of de kiezer.
Als niemand weet waar deze verkiezingen over gaan, dan denk ik ook dat we weer bij dezelfde schuldigen uitkomen. OK, de partij die aast op je stem moet niet alleen inhoudelijk sterk staan maar ook bewezen hebben dat ze je vertrouwen verdient, maar zoals gesteld in mijn post is het aan de partijen om over de juiste thema's campagne te voeren en niet, zoals sp.a nu doet, het federale non-beleid te projecteren op de Vlaamse campagne.
De regering die op apegapen lag, was de federale. Dat ligt volgens mij niet aan de nabijheid van de verkiezingen, maar aan de constructie van dit land en de manier waarop de kiezer de kaarten schudt. Zo lagen de vorige Vlaamse verkiezingen nog dichter bij de federale van voordien (2004 en 2003) maar verliep het geheel toch iets sneller. Ook nu zal de vorming van de Vlaamse regering een pak sneller verlopen dan de vorming van een federale. Het is dan ook maar goed dat er bij een aanslepende regeringsvorming, nog een ander niveau is dat wel blijft functioneren. Het beste bewijs daarvan kregen we in 2007/2008: nog een geluk dat de deelstaten toen ook niet net verkozen waren, of heel het land lag helemaal plat.
De kostprijs kan een argument zijn, maar ik beknibbel liever niet op de democratie (beknibbel dan eerder op de anti-democratische monarchie die veel meer kost) en denk dat we er gerust iets voor over mogen hebben om te vermijden dat er lange periodes zijn zonder minstens één werkende regering.
Het hoppen van de politici is idd een probleem. Maar daar bestaan andere oplossingen voor. Zo stelden wij reeds voor dat de verkiezing van een persoon op het ene niveau automatisch het ontslag op een ander niveau met zich meebrengt. Maar daar zijn blijkbaar wel een aantal partijen tegen. Wat zegt sp.a hierover?
Of het uit eigenbelang is dat de sp.a dergelijke campagne voert, laat ik in het midden, daarvoor contacteer je de auteur van de comment hierboven of Hoegin. Het is niet aan mij om intentieprocessen van een ander te maken, ik ga af op daden.
@Jeroen: ik wil even op je argumenten inpikken.
Het klopt dat dit landje al te vaak stil ligt door aankomende verkiezingen. Maar door samenvallende verkiezingen te eisen, pak je een symptoom aan en niet de onderliggende ziekte...
Zo is het niet normaal dat de federale regering sinds januari stilligt omdat er regionale verkiezingen zijn. Dat is in andere federale staten niet te zien...
De reden waarom dat zo is, is omdat onze federatie slechts in mekaar steekt, zeg maar gerust met haken en ogen... In plaats van duidelijk afgelijnde bevoegdheden, weet geen kat nog wie voor wat bevoegd is en is iedereen zo'n beetje voor alles bevoegd... Daar kan ik duizenden voorbeelden van geven...
Tel daar nog bovenop dat politici van het ene naar het andere niveau overspringen, dan zijn het inderdaad altijd dezelfde die campagne voeren. Dat is makkelijk op te lossen door te stellen dat wie zetelt in een parlement, niet kan meedoen aan verkiezingen voor een ander parlement.
Alleen al deze laatste regel invoeren zou een pak van de huidige problemen oplossen.
Kosten: ja, dat kost. Onze ganse federale staat kost een pak meer geld dan wanneer we gesplitst zouden zijn.
"We voeren nu continu campagne. In 2011 zijn het alweer verkiezingen. Daarom ligt de regering voortdurend op apegapen, want ze kan 'pas na de verkiezingen' beslissen."
Sorry, maar hier wou ik toch even op reageren. Ik vind dit een kutargument. Nee Jeroen, dit is niet op jou persoonlijk bedoeld, maar op elke politicus die dit als argument aanhaalt. Er hoeft geen enkele beslissing te worden uitgesteld omdat er verkiezingen aankomen. Waar trek je de grens? Een maand voor de verkiezingen stoppen we met besturen? Twee maanden? Drie maanden? "Oei, dit is een langetermijnbeslissing, en in de volgende regeerperiode zullen we wrsch niet aan de macht zijn... Beter daar maar niet in investeren dan."
Niks daarvan. Ik betaal belastingen voor elke dag van het jaar. Ik eis dat het politieke bestuur elke dag van het jaar werkt, met de goede werking van het land als enige doel. En als deze week een beslissing wordt genomen die volgende week weer wordt ongedaan gemaakt, dan is dat maar zo. Ondertussen gebeurt er tenminste iets.
Als ik van job/functie verander, dan wordt (terecht) van mij verwacht dat ik op de laatste dag nog evenveel inzet vertoon als op de eerste. Waarom zou dat in het management van een land anders zijn?
Of als we minder verkiezingen willen, moeten we misschien eens nadenken over het afschaffen van de federale verkiezingen.
@jeroenv: verkiezingen vallen logischerwijze samen met het uitdiepen en accentueren van meningsverschillen. Dit gebeurt uiteraard een paar maanden voor de verkiezingen, zodat de geïnteresseerde burgers toch enig verschil qua inhoud tussen de partijen kunnen ontdekken en alsdusdanig met voorkennis kunnen stemmen. In onze democratie (het Vlaamse, Belgische of zelfs gemeentelijke niveau ) is elke beslissing een compromis, welke in een periode waarin kiezers hun keuze maken en partijen er dus alles aan moeten doen om hun unieke karakter kenbaar te maken, gewoonweg moeilijker te maken zijn. Zijn deze bestuurloze periodes dan inherent aan het feit dat beide verkiezingen niet samenvallen?
Niet noodzakelijk, echter alleen op voorwaarde dat partijen in hun campagne enkel en alleen over de bevoegdheden van het niveau spreken waarover de verkiezingen gaan. Een partij met de slogan "Afrit Vlaanderen, uitweg crisis" kan je daar moeilijk van verdenken, het Vlaams parlement heeft immers geen enkele bevoegdheid om ons land institutioneel te reorganiseren.
Hoe je het ook draait of keert, de twee belangrijkste onderwerpen voor de verkiezingen zullen 1. de organisatie van de Belgische staat en 2. de economische crisis zijn. Dit zijn in essentie federale thema's, zodat ook deze verkiezingen niet over Vlaanderen zullen gaan, maar over België. M.a.w., deze verkiezingen zijn onzinnig, gezien burgers volksvertegenwoordigers verkiezen op basis van verkiezingsbeloftes die ze in het orgaan waarvoor ze zich verkiesbaar stellen onmogelijk kunnen waarmaken...
@Anoniem: Vlaanderen heeft idd niet de bevoegdheid om het land institutioneel te hervormen. Dat is echter net wat we hiermee stellen: we willen met Vlaanderen, binnen de huidige bevoegdheden (desnoods met wat creativiteit in de rand daarvan), proactief handelen en maximaal inzetten op onze welvaart, met een eigen Vlaams economisch herstelplan, een aanvullende Vlaamse zorgverzekering (ipv de dure hospitalisatieverzekeringen) en een Vlaamse (groene) energiemaatschappij. De staatshervorming kunnen wij niet realiseren vanuit Vlaanderen, maar we kunnen wel stellen dat zonder staatshervorming de federale regering systematisch een "non" als antwoord krijgt op elke vraag naar Vlaams geld. Met "sterker Vlaanderen, afrit crisis" maken we duidelijk dat we liever zelf onze middelen investeren in onze economie, mensen en omgeving, dan de bodemloze federale put te vullen. Een andere invulling die je hieraan kan geven, is het opblazen van het stabiliteitspact met de andere overheden. In dat pact is beloofd dat Vlaanderen geen bijkomende schulden meer aangaat, waardoor we onze toevlucht moeten zoeken tot creatieve maar dure oplossingen zoals PPS om grote investeringen te doen waarvoor we het geld niet in één keer op tafel kunnen leggen. Dat financieel pact kan Vlaanderen eenzijdig opzeggen, en is ook wat we met N-VA willen doen, om op die manier een sterker Vlaanderen te bekomen dat zelf de eigen uitdagingen kan aangaan. Dat blijven dus Vlaamse thema's, geen federale goedkeuringen nodig. Voor ons gaan deze verkiezingen wel degelijk over Vlaanderen, met actiepunten die autonoom door Vlaamse volksvertegenwoordigers beslist kunnen worden.
Addendum: niet alleen politici zijn schuldigen hierin, maar ook anderen. Zie ondermeer dit interessante stukje van Marc Reynabeau, die heel sterk begon met een opsomming van de échte oorzaken: het niveau-hopping van “goudhaantjes”, het gebrek aan homogene bevoegdheidspakketten, de media die hun publiek niet over op de bevoegheden van de niveaus duiden met het voorzittersdebat in Gent (van Carl Devos en Siegfried Bracke) met vrijwel uitsluitend federale thema's in de aanloop naar een Vlaamse en Europese campagne als hoogtepunt. Jammer dat hij er dan weer de samenvallende verkiezingen bijsleurt als oplossing. Ook typisch trouwens dat sp.a de partij is die zich het meest bezondigt aan goudhaantjesgedrag (kopstukken uitspelen bij elke verkiezing, dus nu ook weer de federale genre Freya) en dan achteraf komt roepen dat de mensen het verschil niet zien. Self-fulfilling prophecy, anyone?
" De samenstelling van de regering op het ene niveau mag dan ook geen invloed hebben op die van het andere niveau."
"Daarnaast gaan beide verkiezingen ook over compleet andere thema's en bestaat het risico dat het Vlaams parlement naar de achtergrond gedrukt dreigt te worden en thema's als onderwijs en cultuur geen aandacht krijgen."
Ik wil toch benadrukken dat de realiteit anders is zoals u ze hier voorstelt. Ik ga er met akkoord dat de samenstelling van de regering niet mag afhangen van een ander niveau. Feitelijk is dit echter wel zo en dat is spijtig op een manier. De oorzaak van dit probleem ligt er in dat er geen eigen Vlaamse dynamiek is. De thema's die de verkiezingen overheersen zijn niet thema's zoals cultuur. Men gaat stemmen voor jobs, pensioenen, staatshervorming, economie, overheidsschuld. Deze thema's overheersen heel het Vlaamse niveau. Door samenvallende verkiezingen te organiseren gaat men dit niet oplossen. Daarvoor heeft men een grondige hervorming van de staat nodig(overdracht residuaire bevoegdheden,fiscale autonomie). Via deze mechanisme creeert men een eigen dynamiek voor Vlaanderen en dan zijn aparte verkiezingen nuttig. Kortom het loskoppelen van de verkiezingen is eigenlijk een stap die te snel is gezet.
Ik denk net dat we de voorbije jaren gemerkt hebben dat dit niet noodzakelijk zo is: in de vorige legislatuur zat CD&V in de Vlaamse regering maar federaal in de oppositie, nu is dat het geval voor sp.a en N-VA terwijl het net omgekeerd is voor VLD.
De overheersende thema's, dat is inderdaad het geval. economie en sociale zaken wegen zwaarder door dan pakweg cultuur.
Wat de overdracht van bevoegdheden betreft, kan ik je mening alleen maar delen natuurlijk. Maar ergens denk ik wel dat die snelle loskoppeling van de verkiezingen ook wel voor een dynamiek gezorgd heeft richting meer Vlaamse bevoegdheden. Zonder dit, zou de federale regering voor elke partij primeren en zou de Vlaamse ondergeschikt zijn. Vlaamse overschotten om federale tekorten te vullen, zouden dan meer vanzelfsprekend zijn.
Maar voor wie echt problemen heeft met afzonderlijke verkiezingen, of een te veel aan verkiezingen tout court, kan er maar beter een andere oplossing gezocht worden. Een systeem waarbij de kiezer het Vlaams parlement verkiest, en dit parlement federale vertegenwoordigers aanduidt die daar de Vlaamse belangen moeten verdedigen, lijkt me dan veel beter.
Plaats een nieuwe reactie