Het (voorlopige) einde van Yves Leterme?

Iemand vroeg het gisteren aan op Stubru, en inderdaad, toepasselijker kon het niet: Hey Yves Leterme. Een fijn nummertje dat je hier kan beluisteren. De tekst vind je hier.

Een fijn lied met heel veel waarheid over de persoon die de politiek de voorbije jaren domineerde, met deze week een bijzonder dramatisch hoogtepunt: Yves Leterme. De man die voor kort, als leider van de Vlaamse regering, op handen gedragen en geroemd werd, in verkiezingstijd massaal gesteund werd, wordt nu massaal uitgespuwd door velen, buiten maar ook binnen zijn partij. Pijnlijk, heel pijnlijk. Zoals Yab zegt: dat doet wellicht iets met een mens, en nog geen klein beetje. Gebroken.

Maar laat ons eerlijk zijn: hij heeft het voor een groot deel aan zichzelf te danken. Zijn onhandigheid was één punt. Maar fouten maken is op zich zo geen groot probleem, daaruit leert een mens. Die fouten niet kunnen/willen toegeven en blijven volharden in de boosheid, dat is een veel groter probleem. Tot drie keer toe je ontslag indienen, en toch terugkomen. En misschien nu zelfs een vierde keer dit spelletje proberen, nee, sorry, dat is er zo zwaar over. Eveneens onaanvaardbaar zijn zijn steevaste pogingen om de schuld in andermans schoenen te schuiven (of minstens hen de kastanjes uit het vuur te laten halen), niet in het minst zijn dichtste naasten die hiervoor opgeofferd werden.

Is het alleen zijn schuld? Nee, uiteraard niet. Maar als regeringsleider ben je wel het boegbeeld, heb je de eindverantwoordelijkheid, moet je krachtdadig kunnen optreden en respect afdwingen, binnen en buiten de regering. En dat is niet gelukt. En dat kon ook gewoon niet lukken. 800.000 stemmen maakten hem meteen tot de te kloppen man. Operatie "beschadiging Leterme" heeft heel veel rake schoten opgeleverd. De blik waarmee Herman De Croo voor de camera's de brief van Londers voorlas, sprak hierin boekdelen en deed me terugdenken aan die van de Amerikaanse bevelhebber in Irak die nu drie jaar geleden met de gevleugelde woorden "ladies and gentlemen, we've got him" de arrestatie van Saddam Hussein mocht bekendmaken. Leterme had meer te vrezen van zijn coalitiepartners dan van de verzamelde oppositie, hoewel die laatste argumenten genoeg had om het beleid tot op de grond af te breken. De ene partij slaagde daar al beter in dan de andere.

Stel je echter eens voor hoe het voorbije jaar er zou uitgezien hebben mocht Leterme in september 2007, na zijn eerste formatiepoging met de lange onderhandelingen in Hertoginnendal, de handdoek in de ring gegooid hebben op basis van de vaststelling dat het belangrijkste programmapunt van het kartel, de grondige staatshervorming, niet gegund wordt door de gesprekspartners. Laat een ander het maar eens proberen en voor het hoogste schavotje gaan. Alles kon er helemaal anders uitgezien hebben, voor dit land, en voor de persoon Leterme en zijn partij/kartel. Helaas maakte hij andere keuzes, en bleef hij nukkig verdergaan met zijn wil dit zieke land koste wat het kost te leiden. Zijn vastberadenheid en werkkracht verdienen respect. Maar eens gaat dit te ver, en wordt het vastklampen aan de macht, lafheid en stuurloosheid. Tot op het laatste moment, zelfs na het nekschot van Londers, vragend naar bevestiging, blijven doorgaan. Je kan het vergelijken met de orkestleider van de Titanic. Keeping up appearances. Tot iemand nuchter genoeg was om de stekker eruit te trekken.

Mijn respect trouwens voor die man, Jo Vandeurzen. Een goed vakminister en integer politicus die steevast de partij en het kartel (en zelfs het algemeen belang) liet voorgaan op zijn eigen positie. Yves Desmet kon het niet beter verwoorden in De Morgen:

Dit is het einde van Jo Vandeurzen, een eervol en integer man die niet in de onwettelijkheid is gegaan, maar, in een verkeerde inschatting van het belang van de Fortiszaak, beter andere instructies had gegeven aan zijn procureur bij het hof van beroep. Hij had ook het inzicht dat hij na dit verslag niet langer kon functioneren en hield onmiddellijk de eer aan zichzelf. Dat siert hem en ook al zal hij nu even door de woestijn moeten, niets staat zijn terugkeer in de weg, zodra hij door de kiezer opnieuw gemandateerd wordt.

Hopelijk komen er in juni 2009 ook federale verkiezingen. Want ook zonder Leterme kan er nauwelijks van een doortastende, laat staan samenhangende, regering gesproken worden. Iedereen probeerde iedereen te nekken. En dan zwijg ik nog over de noord-zuid tegenstellingen die in elk dossier aan bod kwamen, niet alleen in de communautaire. Koekelberg, de populieren van het VIB, de begroting, buitenlandbeleid, asielbeleid, werk, het loonakkoord,... Was er één dossier waarin geen communautaire tweespalt zat? Institutioneel en budgettair moet er dringend orde op zaken gesteld worden of we stevenen af op een collectieve verarming waar we allemaal (en niet in het minst de toekomstige ouderen) de rekening voor betalen. Beiden hangen echter onlosmakelijk aan elkaar vast: zonder het ene lukt het andere niet. Uitkuisen die handel! Op naar een politiek waarin keuzes kunnen gemaakt worden!