Lessen uit het e-waves verhaal
Onderstaande opinietekst, die ik samen met Kim Geybels schreef, werd ingestuurd naar een aantal Vlaamse dag- en weekbladen. Met dank aan Stijn voor de feedback.
Hoewel de ballon van de e-waves phone chip door gereputeerde Vlaamse wetenschappers doorprikt is, zijn op één dag reeds 30.000 mensen overstag gegaan, wat Omega-Pharma 1.200.000 € opleverde. Goed verdiend voor een stukje plastic met wat ets van max 0.20 €. Het lijkt ons dan ook bijzonder nuttig om even stil te staan bij de vraag waarom zoveel mensen zich in de luren laten leggen en wat onze maatschappij kan en moet ondernemen om de bevolking weerbaarder te maken tegen dergelijke vormen van grootschalige oplichting.
Velen kijken in de eerste plaats naar ons onderwijs. Terecht. Het moge duidelijk zijn dat de ontwikkeling van een basis aan wetenschappelijk inzicht en ervaring met een wetenschappelijke, kritische benadering van problemen een belangrijke doelstelling moet zijn van elke opleiding. Dat hoeft overigens niet ingewikkeld te zijn. Kennis van enkele elementaire fysische wetten zou mensen toelaten de eerste vraagtekens te plaatsen bij de bekendmaking van het chip-verhaal en een en ander na te kijken. Uiteraard kan het onderwijs niet alles behandelen en komt het alvast te laat voor de vele mensen die de schoolbanken reeds verlaten hebben.
Voor die mensen moeten we onze toevlucht zoeken bij een tweede speler: de media. Deze bezit de macht om zaken te maken of te kraken. De kritische zin die het onderwijs moet aankweken bij mensen wordt in kwalitatieve journalistiek doorgetrokken. Bedenkingen en kritische analyses bij de lancering van een nieuw product, zeker een met een geurtje aan, horen thuis in het mainstream nieuws van de aankondiging en worden beter niet doorgeschoven naar afzonderlijke artikels of magazines voor de meerwaardezoeker. Niet alleen in de kwaliteitsmedia, maar ook en vooral in de populaire pers dient de kritische houding vanzelfsprekend te zijn en dienen de nodige opmerkingen en wetenschappelijke argumenten aangebracht te worden. Het is immers die groep die zich beperkt tot de populaire pers en weinig boodschap heeft aan diepgaandere analyses, waarop verkopers van dergelijke waardeloze producten zich in de eerste plaats richten. In dit specifieke geval kan men zich zelfs afvragen of sommige media het angstgevoel voor allerhande straling niet mee gecreëerd hebben, wat uiteindelijk bijdraagt tot de verkoop van deze chip. Sensatie verkoopt immers, zodat uiteindelijk de kranten en de nep-industrie de vruchten plukken van dit verhaal.
De derde speler wordt gevormd door de gemeenschap van wetenschappers en hun omkadering. Het huidige financieringsdecreet voor het hoger onderwijs is gebaseerd op het aantal (geslaagde) studenten en vooral op het aantal publicaties in internationale vakliteratuur. De return van het wetenschappelijk onderzoek is echter ook van belang in het maatschappelijk debat! Popularisering van wetenschap en deelname van wetenschappers als experts in het maatschappelijk debat wordt onvoldoende (financieel) beloond door de overheid. Onlangs nam de UGent het initiatief om budget te reserveren voor een fonds waarmee professor Braeckman de evolutietheorie beter bekend moest maken bij de bevolking. Een voorbeeld van de rol die universiteiten en hogescholen horen te spelen en dat zonder twijfel navolging verdient! Wetenschappers (en instellingen) moeten financieel beloond worden wanneer ze bij de bevolking, haar sponsors, naar buiten komen met bijdragen aan het (lokale) publiek debat, niet alleen in kwaliteitspers maar vooral in de populaire pers, alsook wanneer zij gevraagd worden op te treden als expert in bijvoorbeeld een informatievergadering van een buurtcomité tegen de komst van een nieuwe GSM-mast. Wetenschapppers moeten de kans krijgen hier tijd voor te maken, zonder dat dit de instelling financieel benadeelt doordat er minder tijd overblijft voor publicaties in internationale vakliteratuur. Ook die bijdragen moeten gewaardeerd worden.
En last but not least: als Jos Van Assche zijn (al dan niet zwart) geld kwijtspeelt aan een Kameroener met mooie praatjes, schiet ons justitieapparaat onmiddellijk in actie tegen deze laatste. Terecht. Is het feit dat het hier om een groot Belgisch bedrijf gaat dat de mensen in deze koopkrachttijden "slechts" 40 € afhandig maakt met hun mooie praatjes een reden om niet hetzelfde te doen?
Update 16-12-2008: vandaag is het stuk in licht gewijzigde vorm verschenen in De Standaard (intro) op pagina 19.
5 reacties
Toch opmerkelijk dat er zoveel geklaagd wordt over de koopkracht maar dat men dan in 1,2,3 1.200.000 euro kan uitgeven in slechts enkele dagen aan dergelijke belachelijke prul. Ik denk dat vele mensen hun prioriteiten niet meer kennen. Ik kan het me perfect inbeelden dat mensen zo'n prul kopen onder de illusie van het is beter voor de gezondheid, dan lustig een sigaretje opsteken, een paar pinten gaan gaan drinken en op het einde van de maand zien dat ze de energiefactuur niet kunnen betalen en dan zeggen dat hun koopkracht niet voldoende is....Ik heb er toch allemaal mijn bedenkingen bij....
Peter, ik denk dat je in je opiniestuk een belangrijke rol niet vermeld: in het algemeen "de (perifere) bedrijfswereld", maar in dit specifieke geval: de apothekers.
Kijk, als die verkoop op een paar dagen al naar 30000 stuks gaat, dan denk ik dat het niet zozeer om individuen gaat, maar eerder om aangelegde stocks bij apothekers die wars van hun doorgedreven wetenschappelijke opleiding aan onze uitstekende universiteiten wel (toch minstens commercieel) geloof hechten aan dit verhaal.
Ik vermoed dat van Omega Pharma bij de apothekers tegenwoordig een zekere onontkoombaarheid uitgaat... en ik kan me ook al inbeelden dat het verschil tussen een "goede" en een "rijkelijk dikke" boterham verdienen voor een apotheker nu net in de sector "niet op voorsschrift" zit... maar leer met dit e-waves verhaal ook eens je apotheker kennen: Doet die mee met het verhaal of gebruikt hij zijn autoriteit om uit te leggen dat het volgens hem niet werkt of je zelfs aan te raden je 40€ aan een set gsm-oortjes te spenderen?
Iemand op de hoogte van enige orde of federatie van apothekers? Een unieke gelegenheid voor hen om zich ook eens te laten horen denk ik dan. En hopelijk gaan ze dan verder dan alleen wat bescherming te vragen voor mogelijks gedupeerde (goedgelovige of inhalige?) leden...
Bedrijven zijn in mijn hoofd deel van het sociale weefsel en hebben ook een morele plicht. (Die van Omega Pharma zelf gaan we voor het gemak nu effe niet nog eens vermelden)
Inderdaad, Marc, de rol van de apotheker is niet te onderschatten hierin. Het is zijn autoriteit die door Omega Pharma misbruikt wordt om enige geloofwaardigheid aan hun rommel te geven.
Maar het debat over de apothekers is imho breder, te breed om hier in dit stuk diep op in te gaan. Zo kunnen we dit koppelen aan de recente discussie over de liberalisering van de verkoop van geneesmiddelen: door een richtlijn kunnen die ook te koop aangeboden worden in supermarkten of zelfs via een webwinkel. Twee weken geleden kwam zo'n net opgestarte webwinkel uitgebreid aan bod in de media.
Je kan wel al raden dat de apothekers(verenigingen) op hun achterste poten stonden en schermden met hun deskundigheid en advies. Ik dacht in mezelf maar aan één antwoord: homeopathie.
Sommige apothekers zijn nog consequent en bieden geen homeopathie aan en zullen deze rommel wellicht ook niet aanbieden. Anderen bieden standaard het gamma van Omega Pharma aan en hebben hun twijfels hierbij, zoals bijvoorbeeld deze. (Voor deze laatste is blijkbaar de e-waves een stap te ver, want homeopathie is blijkbaar geen probleem daar)
Ik wil dus zeker niet alle apothekers over één kam scheren (denk ook niet dat jij dat doet hoor, aan je comment te zien) maar het is idd een feit dat er genoeg bij zijn die kiezen voor de dikkere boterham en hun heil zoeken in de sector "niet op voorschrift". Ik ben eveneens heel nieuwsgierig naar een antwoord van de beroepsfederaties. Misschien moeten we die toch maar eens aanschrijven? Als ik die "chip" zie liggen bij mijn apotheker, ga ik die er toch eens een paar vraagjes over stellen, denk ik.
Bedrijven (en zeker ook de beoefenaars van vrije beroepen) maken inderdaad ten volle deel uit van het maatschappelijk weefsel en we verwachten van hen idd een zeker moreel en ethisch handelen. Helaas, niet alle bedrijven hechten hier de juiste waarde aan, denk bvb maar aan het debat rond ethisch beleggen.
De Apothekersbond zit naar eigen zeggen "zeer verveeld met de situatie", maar durft niets doen, wegens twee slechte ervaringen in het verleden, waarbij na een oproep om een niet-werkend product niet te verkopen, er een deurwaarder met schadeclaim kwam aankloppen. Dirk Broeckx: "We zetten de geloofwaardigheid van ons beroep op de helling door dat soort producten te verkopen. Maar we botsen telkens op het principe van vrije concurrentie. De economie gaat boven de volksgezondheid." Hij hoopt dat de overheid (die nu blijkbaar een "commissie-Grijze Zone" heeft) daar snel richtlijnen over kan opstellen, zodat elk product dat gezondheidsclaims heeft (zie ook uw lokale supermarkt!) degelijk getest wordt. (De Standaard 13/12/2008, http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=9423U5OV)
Wat je wel zonder vrees voor een claim kan doen, is bij je volgende apothekerbezoek (voor een ander product uiteraard) vragen of ze dit spul ook verkopen. Als ze "ja" antwoorden, zeg je ze gewoon dat je dan wel ergens anders je pilletjes gaat halen. Wat natuurlijk wel alleen werkt als er effectief apothekers zijn die het ding niet verkopen :-)
E-wavesBlijkbaar heeft iemand bij Omega-Pharma het licht gezien. Vandaag wordt immers verkondigd dat de "chip" uit de rekken gehaald wordt. Meer uitleg op de website. Toch blijven ze hameren op de bewering als zou de chip het thermisch effect toch licht ve...
Plaats een nieuwe reactie